Wednesday, April 2, 2014

Ku dayashada indhaa la' waa dhaqan liita (Maqaal)

       
Maalintan oo kale dhawr xafladoodbaa la qabtay sida bishii may 3deeddii 1908dii,oo lagu qabtay chikago.mid kale oo la qabtay bishii February 28keedii 1909kii oo lagu qabtay newyork:iyo tu kale oo la qabtay bishii febraayo 27 keedii 1910kii oo iyana lagu  qabatay isla Newyork.
Si kastaba ha ahaatee bishii ogosto 1910kii,shirweyne ay qabteen haween ayaa lagu agaasimay in lasii wado/halkaa  laga sii ambo qaado shirweyne guud oo labaad laguna qaban doono Copenhagen.oo qayb kamida muwaadiniin maraykan ahi aad ugu lignaayeen,qaar Jarmal ahina sooba jeediyeen In laga dhigo ama la aasaaso maalin taariikhda ku jirta oo si gaara loo xuso.inkasta oo aan taariikh loogu  astayn shirkaas haddana waxaa isku yimi wafti illaa boqol dumar ah kor u dhaafay  oo ka kala socda 17 dal.waxay isku raaceen  fikradda ah in la dhiiri galiyo, xuquuq isku midana in la yeesho (dhan kasta)  oo ay ku jirto ta codaynta dumarka.sanadkii ku xigay,bishii maarso 19keedii 1911,maalinta haween weynaha ayaa la iclaamiyey markii ugu horraysay.in ka badan malaayiin ruux oo  isagu soo baxay dalalka ustaraaliya,,Denmark,germany,iyo Switzerland.
Usteeriya iyo Hungeeriya gaar ahaantooda waxa ka dhacay  300 oo mudaharaad.waxay soo qaateen calamo iyo boodhadh ay ku soo qoreen waxa ay dalbanayaan. waxay intaasoo dhan u ham iyo dig lahaayeen in dumarka loo ogolaado in ay codeeyaan(dooroshooyinka ka qayb qaataan),iyo in shaqada loo sinnaado.oo mushahaar hagaagasan oo ay ku noolaan karaan la siiyo.
Dumarkii maraykanka ku noolaa way iska xafladaysteen xafladaasuna waxay qabsadeen axaddii ugu danbaysay ee bisha febraayo .
Halka dumarka Ruushka  ah ay xafladaysteen  bishii febraayo 1913 kii  axaddii ugu danbaysay marka loo eego (Julian calendar ).isla sanadkaas.
Inkastoo ay jireen dumar aan sidaa u sii badnayn oo hormood ka ahaa isku dhacyo ,socod ay sameeyeen iyo isku soo baxyo kaleba illaa sanadkii 1914kii,haddana mid ka mid ahi ma guulaysan.1914 kii bishii maarso 8deedii ayaa la qabtay dharaarta Haweenka,waxa la leeyahay maalinkaasi axad bay ahayd,imikana sidaas uunbaa bisha maarso 8 deeda loo qabtaa waddamada qaar.isla 1914 kii goob joogayaal ayaa u yeedhiyey Jarmalka in dumarku xaq u leeyihiin inay codeeyaan, (qaraarkaasu) taasoo aan guulaysan illaa 1918.
Intii ka danbysayna sidaasaa loo qaban jiray xafladdaas habaarka qabta.
Haddaba aan u soo noqonno teenna ee bal inta aynaan ku kicin falkaasi bal aynu si dhugmo dheer uga fiirsanno xafladd baastan lagu ibtileeyey dumarka. Iyo guud ahaan xusaskan jin iyo jaan ee aan shaqo iyo shuqul toona ku lahayn nolol maalmeed keenna.

Soo markaas uma eeka  Dhaqan liita, ku dayashada indhaa la' iyo dameeri dhaan raacday uun.
Weydiimahan aynu horta ka war celino
Ø = dumarka miyaa la dulmiyey?
Ø = ma ha codayn ayaa lagu yidhi?
Ø = ma gaajo ayaa haysa?
Ø = ma adoonsi ayaa lagu hayaa?
Ø = ma xaq ayaa ka maqan?
Warcelinta adaan kuu dhaafayaa akhriste.
Somalidu waxay lahayd diin iyo dhaqan suubban.

W/diyaariyey:Xamse Cabdiqaadir Aadan

April 2, 2014

F/G:warbixinta badankeeda waxaan ka soo dheegay wacaal baadhaha  GOOGLE


Monday, March 31, 2014

Waxtarka muuska


Muusku wuxuu ka mid yahay dhirta midheeda la cuno ee dabiiciga ah.caleemihiisa laftooda waxa looga muraadsan karaa siyaabo kala geddisan.  Ha ahaatee, ma ogtahay siday aadanaha quudashadeedu ugu wacan tahay,immissa dheef la’aan bay se yeelan karaan ?horteenna waxa hadda yaalla dhawr waxtar oo muusku  taro kolka la quuto,  caafimaad ahaanna wanaagsan.oo waxaaba xataa la sheegaa inuu muuqaalkana wanaajiyo.
Waa kuwan ee ka faaidaysi wacan:
Muusku wuxuu ka mid yahay dhirta ku habboon ee laga heli karo macdanta potassium la yidhaahdo oo jidhka dheef weyn u leh.macdantan waxay lagama maarmaan u tahay joogtaynta iyo hagaajinta shaqada uu qabanayo wadnuhu waxa kale oo ay ay isku dheeli tir iyo joogtaynba ku samaysaa dhexdhexaadinta cadaadiska dhiiga.
Daraasado badan oo la sameeyey ayaa muujiyey sida hufnaanta leh ee potasiumtu ay hodanka ugu tahay dhirta qaar sida muuska taasoo hoos u dhigta cadaadiska dhiiga markuu kor u kaco.
Sidaas si la mida cilmi baadhisyo iyo daraasado  dheeraad ah oo oo meelaha qaar laga sameeyey waxay sheegeen in cunitaanka oo la hoogtaeeyo ama cuntada lagu darsado ay jari karto khatar ah xanuun kugu dhici kara boqolkiiba afartan 40%.

Potassiumta la yidhi waxay ku jirtaa muusku waxay sidoo kale wax weyn u tartaa kalyaha iyo lafaha .
Tamar badan oo laga helo
Muuska oo aad cunto goor walba, waxay kuu sahlaysaa inaad awood tamar ahaaneed hesho.sababtuna waxa weeye waxa ku jira tamar waxoogaa ah.
Kolka aad ciyaar ama jimicsi kale samaynayso qudheeda saacad ka hor koob milan sharaab ah oo aanu muus ka madhnayn aadbay kuu saacidi kartaa.dad badan oo arrintaasi si dhaba u sameeyey ayaa ka warramay, waxaanay sheegeen inay kala kulmeen inuu wanaagsan yahay.



Dheefshiidka oo uu caawiyo
Muusku waa il muhiima. Muuska waxa ku jira in ‘fructo-oligosaccharides (FOS)’. Waxaa loo yaqaanaa afka ingiriisiga ‘prebiotic’ maadaama oo ay saaxiib dhow la tahay bakteeriyada ku jirta dheefshiidka taasoo u suuro galisa  inay u nuugto nafaqada si fiican.
Muuska sidoo kale waxa loo yaqaanaa inuu soo daayo dheecaano jidhka qooya..
Sidaa awgeed mar labaad isku day intii karaankaaga ah inaad badsato ama la jaarto geedka muuska midhiisina dheefsato.
Waxa ku badan faytamiinka
Si gaara waxa aad uga buuxa faytaminka la yidhaahdo B6. Faytamiinka waxa uu lagama maarmaan u yahay samaynta ‘hemoglobin’ oo masuul ka ah dhiig caafimaad qaba.
B6 waxaa kaluu ku shuqul leeyahay joogtaynta,ilaalinta,iyo daryeelka heerka sonkorta. Waxa kale oo uu faytamiinkani wax badan ka geystaa jajabinta amino aysiidh iyo soo saaristadi nudo cusub iyo adkaynta difaaca jirka.
Hal xabbo oo muus ah ayaaba kugu filan maalintii.
Faytamiino iyo macdano kale.
Intaa waxa ku xiga mar kastoo heerka botaashiyanka iyo fiitamiin b6 oo aynu hore uga soo sheekaynay kor dhaba,caafimaadka qofkuna wuu wanaagsanaadaa,kolkaa muusku waxa kaga jira saamiyo fiican oo faytamiin C ah, magniishiyan iyo manganiis.
Waxa kaloo ka ceegaaga qabybaha kale ee faytamiin Bda ah sida B12.kuwo ka sii yaryar sida ayodhiin,macdanta birta ama Ironta, selenium iyo zinc.
Macdanta ku  jirta
Calcium (mg)
17
Phosphorous (mg)
36
Iron (mg)
0.36
Magnesium (mg)
41
Sodium (mg)
36.6
Potassium (mg)
88
Zinc (mg)
0.15


Vitaminada ku jira
Carotene (mcg)
78
Vitamin C (mg)
7
Vitamin B6(mg)*
0.8


Wuxuu u wanaagsan yahay maqaarka
inkastoo maqaarka ay u fiican yihiin dhamaan khudraduhu ,haddana si gaara muusku wuu u wanaagsan yahay maqaarka,iyadoo oogada ama guudka sare la marinayo(waa kolka inta la qalajiyo diirka muuska,isagoo la burburiyey oo budo laga dhigay la marsado).markaa waxa lagaga bogsoon karaa finanka , toxobta,haaraha iyo wax la hal maala.
Waxa kale oo uu u wanaagsan yahay muusku dareenka guud, oo ay farxad la’aantu u kow tahay islamarkaana kor u qaadaa dareenka faraxadda.
joojinta sigaarka
Waxa uu caawiyaa joojinta sigaarka. Waxa la sheegaa in muuska uu ku jiro faytamiinka la yidhaahdo B6, sidaa si la mida waxa ku jira macdanta  magniishiyan iyo potaashiyan oo kugu taageeraya inaad si dhakhso ah uga bogsooto dhaawacyada uu gaysto qiijinta sigaarku.
Waxa isku soo duba riday:Xamse Cabdiqaadir Aadan
Tixraac: